Turist Rehberlerinin Uzmanlık Alanları
Almanya’da yapılan bir araştırma rehberleri 2 gruba ayırmaktadırlar. “Uzman rehberler ve belirli bir konuda uzmanlık gerektirmeyen tur lideri olarak nitelendirilebilecek diğer rehberlerdir. Uzman rehberler, genellikle akademik unvana sahiptirler ve organizatörler tarafından “bilimsel inceleme gezisi” olarak sunulan seyahatlerde görevler yaparlar. Diğer rehberlerin, genelde uzman rehberlerin sahip oldukları derecede yoğun bir mesleki bilgiye ihtiyaçları yoktur. Çünkü bu tür paket programlar ve bu turlara katılan tüketicilerin talepleri farklıdır” (Wolfgang, 1982, s.53).
Rehberlik mesleğinin çalışma alanlarını incelediğimizde ise İsrailde iki tip rehberlik yapıldığını görmekteyiz. “Bunlar tur liderleri (pathfinder) ve konularında uzman(mentor) olanlardır. Modern turist rehberlerini bu unsurları birleştirebilen kişi olarak kabul eden Cohen, tur liderlerini şöyle tanımlar: “Tur liderleri, kendilerini takip eden kişilerin hiç bilmediği ve bu kişilerin sosyal olarak hiç giriş şansı olmadığı yer olarak tarif edilen alanlar boyunca liderlik yapan rehberlerdir. Cohen, konusunda uzmanları (mentor) ise şöyle tanımlar: Bunlar, az bilgiye sahip olan, çok bilgili olan ya da araştıran, öğretici olarak hizmet sunan, onları yeni bilgilerle donatan ve tüketicilere yönlendiren uzmanlardır” (Bowman, 1985, s.7).
“Sri Lanka’da rehberlik yapan sokak rehberlerinin, çoğunun bozuk bir İngilizce’ye
ve çok az Sri Lanka tarih bilgisine sahip olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte,
seyahat kitaplarından ve diğer yayınlardan elde edilemeyen bilgilere (nerede
ucuz yemek olduğu, nerede ucuz kalınacağı, ilaçlar vb.) sahiptirler”(Crick,
1992, s.105).
Ülkemizde turist rehberi ise, belirli bir program dahilinde yerli ve yabancı
gezginlere yol gösteren, program kapsamındaki ziyaret yerleri hakkında uygun
dilde doğru bilgiler aktaran, ülke yada bölge hakkında tanıtım yapan, gezginlerin
doğru sosyal-ekonomik ve kültürel izlenimler almasına yardımcı olan kişidir
Bu duruma göre, rehberleri verdikleri hizmetin kapsadığı alana göre üç gruba
ayırmamız mümkündür
Genel Kültür Rehberleri ( Klasik Rehberler )
“Turizmin bu farklı disiplinlerle iç içe olması gibi, turistlerinde farklı ilgi
alanları olması nedeniyle turist rehberinin de çok çeşitli alanda bilgi sahibi
olması zorunlu olmaktadır. Burada tanımlanmaya çalışılan klasik anlamda genel
kültür rehberleridir.” (Ahipaşaoğlu, s. 1994, s.34).
“Genel kültür rehberleri, daha çok tarih, coğrafya, arkeoloji, sanat tarihi
gibi etraflı bilgi sahibi olan, ancak hiçbir alanda uzman olmayan kişilerdir.
Ortalama bir turistin beklentilerini karşılamak üzere yetiştirilirler. Müze
ve ören yerlerini anlatan, yol gösteren, ülke ve yörenin genel tanıtımını yapan
kişidir”. (Ahipaşaoğlu, s. 1994, s.34).
Konferansçı Rehberler
“Yine genel kültür rehberlerinin, işlerini yapan ve bunlarla birlikte; özellikle
kentler arası uzun etaplarda ve akşam yemekleri sonrasında, gruba programlarında
öngörülen konularda seminerler veren kişilerdir. Seminer konuları ülkenin eğitim
sisteminden, köy el sanatlarına kadar değişik konuları kapsayabilir. özel programlar
için görevlendirilir, genel kültür rehberleri arasından ele alınacak konularla
ilgili eğitim almış ya da o konulara karşı özel ilgisi olanlardan seçilir” (Ahipaşaoğlu,
s. 1994, s.36).
Uzman Rehberler
“Belirli bir konuda veya belirli bir etkinlik alanında uzmanlaşmış kişilerdir.
Belirli bir konu derken kastedilen Hititoloji, Hıristiyanlık Tarihi, Fauna,
Kuşların Göçü gibi alanlardır. Belirli bir etkinlik alanı derken kastedilen
ise; sörf, avcılık, sualtı araştırmaları, yürüyüş vb. daha çok sportif yanı
ağır basan etkinliklerdir. Uzmanlık alanlarındaki rehberlik gereksinimi daha
çok genel kültür rehberleri arasından konuyla ilgili kişilerin seçilmeleri ile
giderilmeye çalışılır. Bunun mümkün olmadığı durumlarda ise doğrudan doğruya
konunun profesyonellerinin hizmetlerinden yararlanma yoluna gidilir” (Ahipaşaoğlu,
s. 1994, s.37).
“Grup katılımcı sayıları kimi zaman bir tek rehberin ya da tur liderinin yönetebileceği
boyutları aşabilir. Aynı tarihlerde aynı programı uygulayan birçok grubun eş
zamanlı hareketi özellikle mikro turist varış noktalarında (otel, müze, ören
yeri, lokanta vb.) yığılmalara ve gereksiz zaman kayıplarına, karmaşaya yol
açabilir. Bu gibi durumlarda rehberlerden biri tur alternatiflerinin saptanması
ile görevlendirilir. Bu kişiye şef rehber unvanı verilir. Sektör terminolojisi
çerçevesinde “Şef Rehber” unvanı, bir tur operatörünün bünyesinde sürekli çalışan
ve turlara rehber bulmakla ya da mevcut rehberlere turların dağıtımı ile görevli
kişi içinde kullanılır. Bu kişinin, rehberlik hizmetleri yöneticisi ya da operasyon
görevlisinden farkı kendisinin rehber olması ve zaman zaman fiilen turları yönetmesidir”
(Ahipaşaoğlu, 1997, s.38).
Tülay Polat Yüksek Lisans Tezi
