Etik Kurallar ve Meslek Standartları
Rehberin İş Ahlakı
Her mesleğin kendine has kuralları ve normları, her toplumun gelenek ve görenekleri olduğu gibi, rehberlerin de bazı kesin ahlaki sorumlulukları ve standartları vardır. Pond (1993: 223)’a göre, bu standartlar ve sorumluluklar müşteriye iyi davranılmadığında ve tatmin edici bir şekilde yapılmayan turlar sonucu oluşan müşteri şikayetlerinden gelen baskılar sonucu oluşmaktadırlar.
Rehberin iş ahlakına sahip olması önemlidir . Şöyleki, rehberin turistlere adil davranmak ile acentasına karşı sadık olma arasında bir denge kurma zorunluluğu bulunmaktadır (Mancini 1996: 11-12). Hem müşteriler hem de acenta, rehberin bu dengeyi kurarak namuslu, doğru ve dürüst olduklarına inanmaktadırlar. Tur süresince güce, paraya ve hareket bağımsızlığına sahip rehberlerin iş ahlakı bilgilerini edinmiş olmaları ve bunu hayata geçirmiş olmaları gerekmektedir (T. C. Turizm Bakanlığı 1983: 36).
Rehber, grup içerisinde yaş, cinsiyet, ırk, renk gözetmeksizin her üyeye aynı ilgi ve saygıyı göstermelidir. Bütün bunları sağlayabilmesi için rehberde adalet duygusunun ve iş ahlakı anlayışının gelişmiş olması gerekmektedir. Mancini (2001: 12)’ye göre, turizm sektöründe ve özellikle rehberler arasında olması gereken ahlaki standartlardaki bozukluk, sektörü tamamen tehdit etmektedir. Rehberin tur esnasındaki iş ahlakı normlarına uygun diğer davranışlarından bazıları da şöyle sıralanabilir (Souto 1985: 235-36):
1. Rehber kendisinin tatilde olmayıp, aksine iş başında bulunan bir profesyonel olduğunu bilmelidir. Aynı zamanda, çalışma saatlerinin ve boş zamanlarının turistler tarafından bilindiğinden emin olunmalıdır.
2. Turistlerin vereceği hediyeleri kabul edip etmeyeceğini turdan önce acenta ile beraber belirlenip, turistlere bu yönde hatırlatmalarda bulunmalıdır. Ancak, turistlerin memnuniyetlerini göstermelerine imkan sağlayan şarkı sözleri, şiir, anahtarlık, rozet gibi hediyeleri kabul etmekten çekinmemelidir. Buna karşılık, turistlerden bahşiş isteme yoluna gitmemelidir (Pond 1993: 224).
3. Turda asla aşırı derecede içki almamalıdır (Pirinçcioğlu 1997: 40-43). Yemek öncesi kokteylleri ve yemek sırasında, eğer gurubun diğer üyeleri de içiyorlarsa, rehber de onlara katılabilir.
4. Eğer rehber, turun gittiği bir bölgede bulunan yakın bir arkadaşı ile görüşmek isterse, bunu o günün tur faaliyetlerinden sonra tur programını aksatmadan yapmaya çalışmalıdır.
5. Rehber, turistleri, acentanın bilgisi dışında çeşitli faaliyetlere ve alış-veriş merkezlerine kişisel yarar sağlamak ve komisyon almak amacıyla ve özellikle de onlara yanıltıcı bilgi vererek asla götürmemelidir.
Tüm bunların yanısıra, bir problem anında rehberin amacı sadece yol göstermek olmalıdır. Rehber kendi ahlaki ölçülerini ve değer yargılarını herhangi bir kişiye veya gruba empoze etmeye kalkışmamalıdır. Rehberin görevi misyonerlik yapıp vaaz vermek değildir. Turistlerden birinin ya da küçük bir grubun davranışı diğer tur üyelerinin rahatını kaçırmadığı sürece kimseye karışmamalıdır. Bu durumlarda kalıcı sorunlara yol açmamak için dikkatli ve esnek olmalıdır.
Turistlerin turizm işletmeleri ile olan ilişkilerinde, abartılı ve gerçeğe aykırı vaatler verilmesi, vaat verilen hizmetin zamanında ve eksik verilmesi gibi durumlar ortaya çıktığında, rehberin turistlerin hakkını arayıp-alma ve turizm işletmelerinin hukuki sorumluluklarını yerine getirmesi konusunda turistleri destekleyerek hakkaniyet sağlamaya yardımcı olma gibi bir rolü ortaya çıkmaktadır. Aynı şekilde, sarhoş bir turistin, konakladığı otele maddi zarar vermesi ya da turistin otelde hırsızlık yapması vb. şekilde turistlerin işletmeye zarar vermeleri durumunda söz konusu işletmenin hukuki haklarını destekleyerek hakkaniyet sağlamada dolaylı bir rolü vardır (Büyükkaragöz 1997: 53).
Adnan Tangüler
Profesyonel Turist Rehberi
asianturkey@asianturkey.com
